સમાજમાં વટ પાડવા ભવ્ય લગ્ન માટે લોન લેવી — શું બે દિવસના દેખાડા માટે ચાર વર્ષના હપ્તા ભરવા જરૂરી છે?
જ્યારે લગ્નની તૈયારી ખુશીના પ્રસંગમાંથી બદલાઈને સામાજિક મોભાની હરીફાઈ બની જાય, ત્યારે દેવાના બોજ વગર ગૌરવપૂર્ણ પ્રસંગ ઉજવવાની રીત.
Direct answer
લગ્નનો પ્રસંગ આનંદ અને આશીર્વાદ માટે હોય છે, સમાજમાં દેખાડાની હરીફાઈ જીતવા માટે નહીં. માત્ર બે દિવસના ભભકા માટે ઊંચા વ્યાજની પર્સનલ લોન લેવી કે માતા-પિતાની નિવૃત્તિની મૂડી તોડવી એ નવા દાંપત્યના પહેલા જ વર્ષમાં આર્થિક તણાવ ઊભો કરે છે. વર-કન્યા અને બંને પરિવારોએ સાથે બેસીને દેવા-મુક્ત બજેટની મર્યાદા નક્કી કરવી એ જ સાચી સમજદારી છે.
ચાના ડાઘવાળી નોટબુક, પાર્ટી પ્લોટના ભાવપત્રક અને ફોન પર ખુલ્લી લોનની સ્ક્રીન
ડભોઈના હીરા ભાગોળ પાસેના ઘરમાં મંગળવારે રાતે સાડા નવ વાગ્યે દીવાનખાનાની શેત્રંજી પર ત્રણ પાર્ટી પ્લોટ અને કેટરર્સનાં રંગીન ભાવપત્રકો ફેલાયેલાં હતાં. અઠ્ઠાવીસ વર્ષનો સંકેત એક ખાનગી બેંકમાં ઓપરેશન્સ વિભાગમાં કામ કરે છે અને છવ્વીસ વર્ષની ધારા શાળામાં શિક્ષિકા છે. ચાર મહિના પહેલાં જ્યારે બંનેનું સગપણ નક્કી થયું, ત્યારે બંને પરિવારોએ બચતમાંથી સાડા સાત લાખ રૂપિયામાં સરસ અને હૂંફાળાં લગ્ન કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. પણ આજે રાતે નોટબુકનો સરવાળો પંદર લાખને વટાવી ગયો હતો. કારણ? ગયા મહિને કુટુંબના એક લગ્નમાં વર-કન્યાની કોલ્ડ-પાયરો સાથેની ભવ્ય એન્ટ્રી, વિદેશી ફૂલોનો મંડપ, રિસોર્ટમાં પ્રી-વેડિંગ શૂટ અને સાત લાઇવ ફૂડ કાઉન્ટર હતાં; અને ત્યાંથી પાછા આવતી વખતે ફુવાએ સંકેતના પપ્પા પ્રવીણભાઈને કહ્યું હતું, ‘પ્રવીણભાઈ, સંકેત તો તમારો એકનો એક દીકરો છે, સમાજમાં વટ પડવો જોઈએ હોં!’ હવે પ્રવીણભાઈ પોતાની નિવૃત્તિની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ તોડવાની વાત કરતા હતા, અને સંકેતના ફોન પર ચૌદ ટકા વ્યાજની છ લાખ રૂપિયાની પર્સનલ લોનનું પાનું ખુલ્લું હતું. ચારસો મહેમાનોની બે કલાકની વાહવાહી બદલે બે યુવાનો પોતાના નવા જીવનના પહેલા અડતાળીસ મહિના ગીરવે મૂકવાની તૈયારીમાં હતા.
સાડા સાત લાખનું બજેટ પંદર લાખ પર કેવી રીતે પહોંચી જાય છે?
કોઈ પણ પરિવાર પહેલા જ દિવસે દેવું કરવાનો નિર્ણય નથી લેતો. લગ્નનું બજેટ હંમેશાં એક જ વાક્યથી ફૂલે છે: ‘લગ્ન તો જિંદગીમાં એક જ વાર આવે છે ને, આમાં વીસ-પચ્ચીસ હજારનો જીવ શું બાળવાનો?’ કંકોત્રી સાદી છપાવવાને બદલે મીઠાઈના ભારે બોક્સવાળી કરીએ એટલે ચાલીસ હજાર વધે; ફોટોગ્રાફીમાં સિનેમેટિક ડ્રોન અને આઉટડોર શૂટ ઉમેરીએ એટલે નેવું હજાર વધે; જમણવારમાં ડિશ દીઠ બસો રૂપિયા વધે એટલે પાંચસો માણસે સીધા એક લાખ રૂપિયા વધી જાય; અને સંગીત સંધ્યા માટે અલગ ડેકોરેશન ઉમેરાય એટલે બીજા દોઢ લાખ! આ દરેક ખર્ચ છૂટક જોતાં નાનો લાગે છે, પણ જ્યારે બધાનો સરવાળો થાય છે, ત્યારે બચત ખૂટી પડે છે. જેમ ક્રેડિટ કાર્ડ અને હપ્તાના દેવાની શરમ માણસને ધીમે-ધીમે ભીંસમાં લે છે, તેમ લગ્નના દેખાડાનું દેવું હનીમૂન પૂરું થતાં જ પોતાનો અસલી ચહેરો બતાવે છે.
છ લાખની લોનનું ખરું ગણિત: જે મંડપના અજવાળામાં દેખાતું નથી
જ્યારે બેંક કે એપ પર ‘માત્ર એક ક્લિકમાં છ લાખની વેડિંગ લોન’ લખેલું આવે છે, ત્યારે તે સગવડ જેવું લાગે છે. પણ તેનું સાદું ગણિત માંડીએ તો ચિત્ર બદલાઈ જાય છે. જો સંકેત ચૌદ ટકાના વાર્ષિક વ્યાજે અડતાળીસ મહિના (ચાર વર્ષ) માટે 6,00,000 રૂપિયાની પર્સનલ લોન લે, તો તેનો માસિક હપ્તો આશરે 16,400 રૂપિયા આવે છે, અને ચાર વર્ષના અંતે તેણે બેંકને કુલ 7,87,000 રૂપિયાથી વધુ ચૂકવવા પડે છે — એટલે કે પોણા બે લાખ રૂપિયાથી વધુ તો માત્ર વ્યાજ! હવે વિચારો: લગ્ન પછીના પહેલા ચાર વર્ષમાં દર મહિને સોળ હજાર ચારસો રૂપિયા જો જૂના મંડપ અને ફટાકડાના હપ્તામાં કપાઈ જતા હોય, તો સંકેત અને ધારા પોતાના નવા ઘરની ગોઠવણ, આપત્તિ ભંડોળ કે નાના પ્રવાસ માટે શું બચાવશે? જ્યારે દર મહિનાની પાંચમી તારીખે હપ્તો કપાય છે, ત્યારે લગ્નના આલ્બમના ફોટા જોઈને ખુશી નથી થતી, પણ અફસોસ થાય છે.
સાર્થક ખર્ચ અને દેખાડાના ખર્ચ વચ્ચેનો ભેદ પારખો
લગ્ન સાદગીપૂર્ણ અને ગૌરવશાળી હોવાનો અર્થ કંજૂસાઈ કરવી એવો નથી. ક્યાં ખર્ચ કરવાથી પ્રસંગની શોભા વધે છે અને ક્યાં કાપ મૂકવાથી કોઈ જ ફરક પડતો નથી, તે નીચેના કોષ્ટકમાં જુઓ:
| લગ્નનું પાસું | દેખાડાની હરીફાઈ (જે બજેટ તોડે છે) | અર્થપૂર્ણ અને સમજદાર પસંદગી |
|---|---|---|
| ભોજન અને જમણવાર | ચાલીસ વાનગીઓ અને છ લાઇવ કાઉન્ટર રાખવાં, જેમાંથી અડધું અન્ન કચરાપેટીમાં જાય | ઓછી પણ ઉત્તમ ગુણવત્તાની, ગરમાગરમ અને સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ રાખવી જેથી મહેમાનો તૃપ્ત થઈને જમે અને બગાડ ન થાય |
| આમંત્રણ અને કંકોત્રી | દરેક ઘરે મોંઘા સૂકા મેવાના બોક્સ સાથે ભારેખમ કંકોત્રી વહેંચવી | નજીકના વડીલો માટે સુંદર પરંપરાગત કંકોત્રી અને બાકીના મિત્રો-સંબંધીઓ માટે આકર્ષક ડિજિટલ આમંત્રણ મોકલવું |
| મંડપ અને સજાવટ | સોશિયલ મીડિયાની રીલ્સ માટે લાખો રૂપિયાના વિદેશી ફૂલો અને સ્પેશિયલ ઇફેક્ટ્સ પાછળ ખર્ચ કરવો | સ્થાનિક તાજાં ફૂલો, પરંપરાગત તોરણ અને હૂંફાળા પ્રકાશથી સ્વચ્છ, બેસવામાં આરામદાયક વ્યવસ્થા કરવી |
| વસ્ત્રો અને ઘરેણાં | એક જ વાર પહેરાવાના પોશાક પાછળ લાખો રૂપિયા ખર્ચવા અને દેવું કરીને દાગીના ઘડાવવા | ફરીથી પહેરી શકાય તેવાં સુંદર વસ્ત્રો પસંદ કરવાં અને બચતના પ્રમાણમાં જ સોનાની ખરીદી રાખવી |
માતા-પિતા સાથે વટ અને ભવિષ્ય વિશે સંવાદ કેવી રીતે કરવો?
બુધવારે સાંજે સંકેત અને ધારાએ પહેલાં અંદરોઅંદર વાત કરીને નક્કી કર્યું કે તેઓ એક રૂપિયાની પણ લોન લઈને લગ્ન નહીં કરે. પછી બંનેએ પ્રવીણભાઈ અને મમ્મી પાસે બેસીને ખૂબ આદરથી કહ્યું: ‘પપ્પા, તમે આખી જિંદગી મહેનત કરીને જે બચત કરી છે તે તમારી નિવૃત્તિની સલામતી માટે છે, તેને અમે તોડવા નહીં દઈએ. અને જો હું છ લાખની લોન લઈશ, તો આવતાં ચાર વર્ષ અમે બંને હપ્તાના ભાર નીચે જ દબાયેલાં રહીશું. સમાજમાં તમારો ખરો વટ ત્યારે જ પડશે જ્યારે લગ્નના બીજા દિવસે આપણા માથે કોઈનું દેવું નહીં હોય અને આપણું ઘર ખુશ હશે.’ જ્યારે સંતાનો પોતાનાં માતા-પિતાની નિવૃત્તિની મૂડીની ચિંતા કરે છે અને બંને પક્ષો (વર અને કન્યા પક્ષ) મળીને ખર્ચની સ્પષ્ટ મર્યાદા બાંધી લે છે, ત્યારે વડીલોના મન પરથી પણ ‘લોકો શું કહેશે’ નો અદૃશ્ય બોજ ઊતરી જાય છે.
લગ્નનું બજેટ હાથમાંથી સરકી ન જાય તે માટેનાં ચાર વ્યવહારુ પગલાં
જો તમારા ઘરમાં આવનારા મહિનાઓમાં લગ્નનું આયોજન ચાલતું હોય, તો આ ચાર નિયમો આજે જ નક્કી કરી લો:
- પહેલાં કુલ આંકડો નક્કી કરો, પછી યાદી બનાવો: ‘આપણી પાસે બચતમાંથી કુલ આઠ લાખ રૂપિયા છે’ એ સીમા પહેલાં આંકો, અને તે રકમની અંદર જ મંડપ, ભોજન અને ખરીદીને વહેંચો.
- દસ ટકા રકમ અણધાર્યા ખર્ચ માટે અલગ રાખો: લગ્નના છેલ્લા અઠવાડિયામાં નાના-મોટા વધારાના ખર્ચ આવે જ છે; જો આઠ લાખનું બજેટ હોય તો સિત્તેર-એંસી હજાર રૂપિયા અનામત રાખીને જ બાકીનું આયોજન કરો.
- મહેમાનોની યાદી બે વાર તપાસો: જે લોકો સાથે છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં ક્યારેય વાત નથી થઈ, તેમને માત્ર દેખાડા માટે બોલાવવાને બદલે નજીકના સ્વજનો અને મિત્રોની હાજરીમાં આત્મીય પ્રસંગ રાખો.
- નિર્ણય લેતાં પહેલાં ચોવીસ કલાક રોકાઓ: જ્યારે કોઈ ડેકોરેટર કે વેન્ડર તમને ‘આ નવું ચાલ્યું છે’ કહીને પચાસ હજારનો વધારાનો પ્લાન બતાવે, ત્યારે સ્થળ પર જ હા પાડવાને બદલે ઘરે આવીને બીજા દિવસે વિચારો.
લગ્નનો મંડપ ચાર કલાક રહે છે, પણ લગ્નજીવન ચાર દાયકા ચાલે છે; ચાર કલાકના ભભકા માટે ચાર વર્ષની શાંતિ ગીરવે ન મુકાય.
વૈદિક જ્યોતિષમાં મુહૂર્ત, શુક્ર-ગુરુ અને શુભ શરૂઆતનો સાચો અર્થ
વૈદિક જ્યોતિષની દૃષ્ટિએ આ વાત વિચારવા જેવી છે: લગ્ન માટે આપણે પંચાંગ (તિથિ, વાર, નક્ષત્ર, યોગ અને કરણ), લગ્નશુદ્ધિ, વર-કન્યાના જન્મ નક્ષત્ર પરથી ગણાતું તારાબળ અને જન્મ રાશિ (ચંદ્ર રાશિ) પરથી ગણાતું ચંદ્રબળ તપાસીને રાહુકાળ ટાળીને શ્રેષ્ઠ મુહૂર્ત કાઢીએ છીએ. શા માટે? જેથી નવા દાંપત્યની શરૂઆત શાંતિ, સ્થિરતા અને માંગલ્ય સાથે થાય! કુંડળીમાં સાતમો ભાવ દાંપત્યનો છે, બીજો ભાવ કુટુંબ અને સંચિત ધનનો છે, બારમો ભાવ વ્યયનો છે, શુક્ર આનંદ-સંવાદિતાનો કારક છે અને ગુરુ વિવેક તથા માંગલ્યનો કારક છે. હવે જો આપણે શુભ મુહૂર્ત તો કાઢીએ, પણ બારમા ભાવના અવિચારી વ્યય અને છઠ્ઠા ભાવના ઋણ (દેવા) નો બોજ માથે લઈને ફેરા ફરીએ, તો શુક્રની પ્રસન્નતા અને બીજા ભાવની કૌટુંબિક શાંતિ પહેલા જ મહિનાથી જોખમાઈ જાય છે! સાચું માંગલ્ય દેવા-મુક્ત મનમાં છે. પરિવાર કે જીવનસાથીની કુંડળી હંમેશાં સંમતિથી જ જોવી, અને ડર ફેલાવતી જ્યોતિષ એપની ભ્રામક ચેતવણીઓ થી દૂર રહેવું. પોતાની કુંડળી જોવા મફત કુંડળી ટૂલ નિઃશુલ્ક ઉપલબ્ધ છે.
ડભોઈના આંગણામાં યોજાયેલો એ ઉજાસભર્યો પ્રસંગ
સંકેત, ધારા અને પ્રવીણભાઈએ મળીને પંદર લાખની યાદીમાંથી બિનજરૂરી ભભકો કાઢી નાખ્યો. તેમણે મોંઘા પાર્ટી પ્લોટને બદલે ડભોઈની જ એક સુઘડ વાડી પસંદ કરી, ગલગોટા અને આસોપાલવના તોરણથી સુંદર સજાવટ કરાવી, અને મહેમાનો માટે શુદ્ધ ઘીની મીઠાઈ સાથેનું સ્વાદિષ્ટ ભોજન રાખ્યું. આખો પ્રસંગ આઠ લાખ રૂપિયાની અંદર — એક પણ રૂપિયાની લોન લીધા વગર — સંપન્ન થયો. લગ્નના ત્રીજા દિવસે જ્યારે સંકેત અને ધારા સવારે ચા પીવા બેઠાં, ત્યારે સંકેતના ફોન પર કોઈ બેંકના હપ્તાની તારીખ નહોતી, અને પ્રવીણભાઈની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પણ સલામત હતી. જો તમે પણ તમારા લગ્નના સમયગાળા, શુભ મુહૂર્ત કે તમારી જન્મકુંડળીના ધન-સપ્તમ ભાવ અને વિંશોત્તરી દશા વિશે ગુજરાતીમાં સમજવા માંગતા હો, તો વોટ્સએપ, વેબ અને એન્ડ્રોઇડ પર ઉપલબ્ધ AI વૈદિક જ્યોતિષી Astro Ratan ની સભ્યપદ યોજના (પ્રતિ-મિનિટ ચાર્જ વગર, ₹1 ના ટ્રાયલ સાથે) સભ્યપદ માહિતી પર જોઈ શકો છો.
Key takeaways
- લગ્નમાં ‘આમાં તો ખાલી પચ્ચીસ હજાર જ વધારે થશે’ એવાં દસ-બાર નાનાં ઉમેરણો ભેગાં થઈને પાંચ-છ લાખ રૂપિયાનું મોટું દેવું ઊભું કરી દે છે.
- છ લાખ રૂપિયાની ચાર વર્ષની પર્સનલ લોન એટલે નવા લગ્નજીવનના પહેલા અડતાળીસ મહિના સુધી દર મહિને સોળ હજારથી વધુનો હપ્તો અને માનસિક ભાર.
- મહેમાનોને સ્વાદિષ્ટ ભોજન અને પરિવારનો હૂંફાળો આવકાર યાદ રહે છે, સ્ટેજ પરના મોંઘા વિદેશી ફૂલો કે ધુમાડાવાળી એન્ટ્રી નહીં.
- વર અને કન્યાએ પહેલાં અંદરોઅંદર બજેટની ટોચમર્યાદા નક્કી કરીને પછી બંને પરિવારના વડીલો સાથે આદરપૂર્વક પણ મક્કમતાથી વાત મૂકવી જોઈએ.
જેમના ઘરમાં આવનારા મહિનાઓમાં લગ્નનાંઢોલ વાગવાનાં છે, તે દરેક પરિવાર અને યુગલને આ લેખ જરૂર મોકલો.
તમારી જન્મકુંડળી પ્રમાણે લગ્નના અનુકૂળ સમયગાળા, મુહૂર્ત અને વિંશોત્તરી દશા વિશે ગુજરાતીમાં સમજવા Astro Ratan સાથે વાત કરો.
