दीर्घ विश्रांतीनंतर पुन्हा करिअर सुरू करण्याची आत्मविश्वासपूर्ण वाट

पनवेलच्या घरातील सकाळचे नऊ आणि पाच वर्षांची ओळ

पनवेलच्या जुन्या गावठाणाजवळच्या वसाहतीत सोमवारी सकाळी नऊ वाजता सहा वर्षांच्या सईची शाळेची बस कोपऱ्यावरून वळली, आणि पस्तीस वर्षांची अनुजा साठे जिना चढून घरात परत आली. साडेपाच वर्षांनंतर आज पहिल्यांदा सई पूर्ण वेळेच्या शाळेत गेली होती. दुपारी अडीच वाजेपर्यंतचे साडेपाच तास आता अनुजाचे स्वतःचे होते. तिने कपाटाच्या वरच्या कप्प्यातून आपला लॅपटॉप बाहेर काढला आणि पाच वर्षांपूर्वी शेवटचा जतन केलेला स्वतःच्या परिचयपत्राचा (बायोडेटाचा) दस्तऐवज उघडला. वाशीतील एका सनदी लेखापाल कार्यालयात तिने सहा वर्षे कर आणि लेखापरीक्षणाचे काम केले होते; पण मुलीच्या जन्मानंतर आणि सासूबाईंच्या दीर्घ आजारपणात तिने थांबण्याचा निर्णय घेतला होता. आता पडद्यावरच्या त्या पाच वर्षांच्या रिकाम्या जागेकडे पाहताना तिला वाटले: एवढ्या वर्षांत संगणकीय प्रणाली बदलल्या असतील, करांचे नियम बदलले असतील, आता मला कोण कामावर घेईल?

रिकामी जागा की जबाबदारीचा काळ?

कामातून काही वर्षे विश्रांती घेतलेल्या बहुतेक स्त्रियांच्या आणि काळजीवाहू व्यक्तींच्या मनात पहिली लढाई स्वतःच्याच आत्मविश्वासाशी असते. पगार देणाऱ्या कामातून बाहेर पडले की समाज आणि कधीकधी स्वतःचे मनही त्या काळाला ‘काहीच न केलेला काळ’ मानू लागते. प्रत्यक्षात मुलांचे संगोपन करणे, घरातील ज्येष्ठांचे आजारपण सांभाळणे किंवा स्वतःच्या आरोग्यातून सावरणे या काळात माणसाची वेळ पाळण्याची क्षमता, भावनिक संयम, आर्थिक नियोजन आणि संकटात निर्णय घेण्याची ताकद अधिकच पक्की झालेली असते. खरी अडचण कौशल्याची नसते; खरी अडचण ही असते की आपण जुन्या सहकाऱ्यांच्या सध्याच्या पदांशी स्वतःची तुलना करतो आणि एकाच उडीत पाच वर्षांचे अंतर भरून काढू पाहतो. तुलना थांबवून पहिले पाऊल लहान ठेवले, की रस्ता दिसायला लागतो.

मनातील भीती आणि व्यावहारिक उत्तर

मुलाखतीत कामातील खंडाबद्दल कसे बोलावे?

अनेक जणी मुलाखतीत आपल्या खंडाबद्दल बोलताना एकतर खूप लांबलचक कौटुंबिक वर्णन करतात किंवा जणू काही गुन्हा केला आहे अशा अपराधी स्वरात माफी मागतात. या दोन्हीची गरज नसते. तुमचे उत्तर तीन छोट्या भागांत असावे: आधीचा अनुभव, खंडाचे संक्षिप्त कारण, आणि सध्याची सज्जता. उदाहरणार्थ, अनुजा असे म्हणू शकते: “मी सहा वर्षे लेखापरीक्षण आणि कर सल्लागार म्हणून काम केले आहे. त्यानंतर मुलीचे संगोपन आणि घरातील ज्येष्ठांच्या आरोग्यासाठी मी पाच वर्षे जाणीवपूर्वक थांबले होते. आता मुलगी पूर्ण वेळेच्या शाळेत जात असून गेल्या दोन महिन्यांत मी अद्ययावत करप्रणाली आणि संगणकीय लेखा साधनांचा सराव पूर्ण केला आहे, आणि मी पुन्हा पूर्ण क्षमतेने काम करण्यास तयार आहे.” या तीन वाक्यांत प्रामाणिकपणा आहे, आत्मसन्मान आहे आणि भविष्याकडे पाहणारी स्पष्टता आहे.

साठ दिवसांचा पुनरागमन आराखडा

• पहिले १५ दिवस (अद्ययावत ओळख): तुमच्या क्षेत्रातील सध्याच्या दहा नोकरीच्या जाहिराती वाचा आणि तिथे कोणत्या दोन कौशल्यांची किंवा सॉफ्टवेअरची मागणी सर्वाधिक आहे ते टिपून घ्या. त्या एकाच कौशल्याचा सराव सुरू करा.
• १६ ते ३० दिवस (छोटा प्रत्यक्ष पुरावा): केवळ प्रमाणपत्र घेण्याऐवजी एक लहान नमुना काम तयार करा—जसे लेखा क्षेत्रात अद्ययावत विवरणपत्राचा नमुना, शिक्षण क्षेत्रात तीन नमुना पाठ, किंवा प्रशासनात संगणकीय अहवाल.
• ३१ ते ४५ दिवस (संपर्क जागवणे): नोकरीच्या संकेतस्थळांवर शंभर अर्ज पाठवण्यापेक्षा तुमच्या जुन्या कार्यालयातील वरिष्ठांना, सहकाऱ्यांना आणि महाविद्यालयीन मित्रांना एक साधा संदेश पाठवा की तुम्ही पुन्हा कामाच्या शोधात आहात आणि अर्धवेळ किंवा पूर्णवेळ प्रकल्पांसाठी उपलब्ध आहात.
• ४६ ते ६० दिवस (लवचिक सुरुवात): मोठ्या कंपन्यांचे महिलांसाठीचे ‘रिटर्नशिप’ उपक्रम, स्थानिक लहान संस्थांतील काम किंवा घरून करता येणारे सल्लागार प्रकल्प यांना प्राधान्य देऊन पहिला कार्यानुभव सुरू करा.

घरातील कामांची फेरमांडणी: यशाची खरी अट

जेव्हा एखादी स्त्री पाच वर्षे घरी असते, तेव्हा घरातील प्रत्येक लहान-मोठी गोष्ट—सकाळचा डबा, मुलांची तयारी, किराणा, पाहुणे, आजारपण—तिच्याच भोवती फिरू लागते. जर तिने बाहेरचे काम सुरू केले आणि घरातील जुन्या जबाबदाऱ्या तशाच तिच्या एकटीच्या खांद्यावर राहिल्या, तर दोन महिन्यांतच तिची प्रचंड दमछाक होते. म्हणून नोकरीचा अर्ज करण्यापूर्वी घरात पती आणि कुटुंबीयांसोबत बसून व्यावहारिक चर्चा करणे आवश्यक आहे: सकाळची कोणती कामे कोण पाहणार, मूल आजारी पडल्यास सुट्टी कोण घेणार, आणि प्रवासाचा वेळ किती असेल. पगाराच्या पहिल्या काही महिन्यांत घरातील मदतीसाठी किंवा मुलांच्या संगोपनासाठी थोडा खर्च झाला, तरी त्याकडे खर्च म्हणून न पाहता तुमच्या दीर्घकालीन करिअरमधील गुंतवणूक म्हणून पाहा.

जन्मकुंडली आणि कौटुंबिक समन्वयाचा दृष्टिकोन

पुनरागमनाचा विचार करताना अनेक जणी विचारतात की ‘माझ्या कुंडलीत आता नोकरीचे योग आहेत का?’ पारंपरिक वैदिक ज्योतिषात दशम स्थान कर्माचे, तृतीय स्थान स्वतःच्या प्रयत्नांचे आणि विंशोत्तरी दशा काळाच्या बदलांचे सूचन करते. परंतु या संदर्भाचा उपयोग स्वतःला कृतीसाठी प्रोत्साहन देण्यासाठी करायचा असतो, ‘पुढच्या वर्षी चांगली दशा येईल तेव्हाच मी अभ्यास सुरू करीन’ असे म्हणून तयारी पुढे ढकलण्यासाठी नव्हे. तसेच कुटुंबातील प्रत्येक व्यक्तीची वाटचाल स्वतंत्र असते; पतीच्या किंवा मुलांच्या कुंडलीवरून स्त्रीच्या करिअरचा निर्णय घेता येत नाही. याविषयी कुटुंबातील प्रत्येक सदस्यासाठी स्वतंत्र कुंडली का आवश्यक असते हा लेख नक्की वाचा. दैनंदिन वेळेचे आणि प्राधान्यांचे भान कसे ठेवावे, हे दैनंदिन स्पष्टतेसाठी ज्योतिष या लेखात मांडले आहे. हैदराबादच्या Astrocorp Techlab ने विकसित केलेला Astro Ratan हा AI वैदिक ज्योतिषी लाहिरी अयनांश आणि स्विस इफेमेरिसच्या आधारे तुमच्या स्वतःच्या अचूक जन्मकुंडलीवरून आणि संमतीने जोडलेल्या कौटुंबिक संदर्भातून शांत विचार करायला मदत करतो.

अनुजाची पहिली दुपार आणि नवा करार

अनुजाने त्या सोमवारी दुपारी स्वतःवर सगळे एकाच दिवशी पूर्ण करण्याची सक्ती केली नाही. तिने पुढचे तीन आठवडे दररोज सई शाळेत गेल्यावर दोन तास नवीन वस्तू व सेवा कर प्रणालीचा आणि अद्ययावत लेखा सॉफ्टवेअरचा सराव केला. चौथ्या आठवड्यात तिने वाशीतील आपल्या जुन्या वरिष्ठांना फोन करून सांगितले की ती दुपारी चार तास किंवा घरून काम करण्याच्या स्वरूपात लेखापरीक्षणाची कामे घेण्यास तयार आहे. त्यांच्याच ओळखीतून तिला पनवेलमधील एका छोट्या वितरकाच्या मासिक हिशोबाचे काम मिळाले. पहिले मानधन तिच्या आधीच्या पगारापेक्षा कमी होते; पण जेव्हा सहा वर्षांनंतर तिच्या स्वतःच्या बँक खात्यात स्वतःच्या कामाचे पैसे जमा झाले, तेव्हा तिच्या मनातली ती पाच वर्षांची रिकामी जागा कायमची भरून निघाली.

FAQ

Related

• घरातील प्रत्येकाची स्वतंत्र जन्मपत्रिका का आवश्यक असते?
• ज्योतिष म्हणजे केवळ भविष्यकथन नव्हे; दैनंदिन प्राधान्ये आणि वेळेचे शांत भान
• कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे नोकरी धोक्यात येईल का? भीतीऐवजी तयारीची दिशा