Home business सुरू करायचंय? Instagram page पुरेसं नाही, एक छोटा plan लागतो
कल्पना तयार आहे, हातात चवही आहे, पण पहिली post टाकायचं धाडस होत नाही; अशा वेळी मोठ्या स्वप्नाऐवजी एका महिन्याचा छोटा test कसा आखायचा, ते बघूया.
Direct answer
घरगुती धंद्याची सुरुवात Instagram page ने नाही, तर पाच उत्तरांनी होते: माझं गिऱ्हाईक कोण, मी नेमकं काय विकणार, किंमत किती, ते लोकांपर्यंत कसं पोहोचणार आणि मी कधी थांबून हिशोब बघणार. हे ठरलं की पहिलं पाऊल म्हणजे एक छोटा, ठरलेल्या खर्चाचा test होतो. वेळ, पैसा, घरची जबाबदारी आणि सुरक्षितता आधी मोजा; निर्णय मग test च्या निकालावर घ्या.
चारकोपच्या गच्चीवर वाळणारी मिरची
मे महिन्यातली दुपार. कांदिवली पश्चिमेला चारकोपच्या एका सोसायटीच्या गच्चीवर वर्षा नाईक, वय 41, सुक्या लाल मिरच्या पसरवतेय. बाजूला धणे, काळी मिरी, लवंग, दगडफूल, सगळं वेगवेगळ्या सुपांमध्ये. दर वर्षी ती घरासाठी मालवणी मसाला करते, कुडाळच्या आजीची पद्धत, भाजून, कुटून, बरणीत भरून. आणि दर वर्षी बिल्डिंगमधल्या चार-पाच जणी मागून नेतात. आज खालच्या मजल्यावरची शीतलवहिनी म्हणाली, यंदा एक किलो दे, आणि या वेळी पैसे घे गं. वर्षा हसून म्हणाली, राहू दे गं. पण गच्चीवरून खाली येताना तिच्या मनात तोच विचार: तीन आठवड्यांपूर्वी मुलीने Instagram वर Varsha's Malvani Masala नावाचं page बनवून दिलंय. Profile photo म्हणजे स्टीलचा एक डबा. Posts: शून्य.
भीती मोठी का वाटते
वर्षाला मसाला करता येतो याबद्दल शंका नाही. भीती दुसरीकडे आहे. लोक काय म्हणतील, आता ही धंदा करणार? पैसे टाकले आणि माल पडून राहिला तर? नवऱ्याला आणि सासूबाईंना कसं सांगायचं? आणि सगळ्यात मोठा प्रश्न: घरचं सगळं सांभाळून वेळ कुठून आणायचा? धंदा हा शब्दच इतका मोठा वाटतो की पहिली post म्हणजे जणू दुकानाचं उद्घाटन. पण पहिलं पाऊल उद्घाटन नसतं. ते एक छोटा प्रयोग असतं, ज्याचा खर्च, कालावधी आणि शेवट तुम्ही आधीच ठरवलेला असतो. प्रयोग फसला तरी तो तुमचा पराभव नसतो; ती फक्त माहिती असते.
Page म्हणजे दुकान नाही
आजकाल घरगुती धंद्याचा पहिला सल्ला असतो, page बनव. पण page हा फक्त एक रस्ता आहे, दुकानापर्यंत पोहोचण्याचा. दुकान म्हणजे पाच उत्तरं: माझं गिऱ्हाईक नेमकं कोण, मी त्यांना काय देणार, किती रुपयांत, ते त्यांच्यापर्यंत कसं पोहोचणार, आणि मी कधी थांबून हिशोब बघणार. ही उत्तरं नसतील तर शंभर posts टाकूनही काही हाती लागत नाही, आणि ही उत्तरं असतील तर एकाही post शिवाय पहिल्या बारा packets विकल्या जाऊ शकतात. वर्षाने त्या रात्री वहीच्या एका पानावर ही पाच उत्तरं लिहिली.
वर्षाचं एक पान
| प्रश्न | वर्षाचं उत्तर |
|---|---|
| गिऱ्हाईक कोण? | मुंबईत राहणारी, गावच्या चवीची आठवण काढणारी मालवणी कुटुंबं, आणि बिल्डिंगमधल्या ओळखीच्या बायका |
| काय देणार? | 250 ग्रॅमचा मालवणी मसाला, एकाच प्रकारचा, zip pouch मध्ये, हाताने लिहिलेल्या label सह |
| किंमत? | हिशोब करून ठरवायची, अंदाजाने नाही |
| पोहोचणार कसं? | सोसायटीचा group, कुडाळच्या मुंबईतल्या मंडळाचा WhatsApp group, आणि नंतर Instagram |
| हिशोब कधी? | पहिल्या batch नंतर तीस दिवसांनी, एका ठरलेल्या रविवारी |
किंमतीचं साधं गणित
बहुतेक घरगुती धंदे इथेच चुकतात: किंमत शेजारी किती घेतात त्यावरून ठरते, खर्चावरून नाही. वर्षाने एका batch चा हिशोब केला. तीन किलो मसाल्यासाठी सगळे खडे मसाले आणि मिरच्या ₹1,560 चे. भाजायला gas आणि कुटायला वीज, अंदाजे ₹120. बारा zip pouch आणि labels, प्रत्येकी ₹12, म्हणजे ₹144. एकूण ₹1,824, म्हणजे 250 ग्रॅमच्या एका packet चा खर्च ₹152. तिने किंमत ₹220 ठरवली, तर बारा packets चे ₹2,640 येतात. खर्च वजा केला की ₹816 उरतात. या batch ला तिचे सहा तास लागतात, म्हणजे तासाला साधारण ₹136. हा आकडा मोठा नाही, पण खरा आहे. आणि खरा आकडा समोर असला की पुढचे निर्णय सोपे होतात: किंमत वाढवायची का, मोठी batch करायची का, की हा धंदा फक्त आवडीसाठी ठेवायचा.
पहिला test: तीस दिवस, बारा packets
Test छोटा ठेवायचा, पण ढिसाळ नाही. वर्षाने हे नियम ठरवले:
- खर्चाची मर्यादा: स्वतःच्या बचतीतले ₹3,000, त्यापेक्षा एक रुपयाही जास्त नाही, आणि उधारी तर अजिबात नाही.
- फक्त बारा packets. सगळे विकले गेले तरच पुढची batch.
- प्रत्येक गिऱ्हाईकाला दोन प्रश्न: चव कशी वाटली, आणि पुन्हा घ्याल का? उत्तरं वहीत, जशीच्या तशी.
- पैसे UPI ने किंवा रोख, माल देतानाच; नंतर देते म्हणणाऱ्यांसाठी पण हाच नियम.
- Instagram वर आठवड्यातून दोनच posts: मसाला भाजतानाचा एक photo, आणि एखाद्या गिऱ्हाईकाने केलेल्या कालवणाचा photo, त्यांच्या परवानगीने.
वेळ, पैसा आणि सुरक्षितता
घरगुती धंद्याचे सल्ले देताना बहुतेक जण एक गोष्ट विसरतात: घरातलं काम थांबत नाही. स्वयंपाक, मुलांचा अभ्यास, सासूबाईंची औषधं, पाहुणे, हे सगळं आधीसारखंच चालू राहतं, आणि ते काम कमी महत्त्वाचं नाही; त्यावरच घर उभं आहे. म्हणून धंद्यासाठी वेळ चोरायचा नाही, ठरवायचा. वर्षाने आठवड्यातले दोन slots ठरवले: मंगळवारी मुलगी class ला असताना दुपारी तीन तास, आणि रविवारी सकाळी दोन तास. घरात एकच smartphone असेल, तर orders बघायचे तासही ठरवा. खाद्यपदार्थ विकणार असाल तर FSSAI ची नोंदणी लागते; छोट्या धंद्यांसाठी basic registration असतं, आणि त्याचे अर्ज FSSAI च्या online portal वरून होतात, त्यामुळे सुरुवातीलाच नियम तपासून घ्या. Label वर घटक आणि packing ची तारीख लिहा. आणि घराचा पूर्ण पत्ता कधीही सार्वजनिक टाकू नका; माल सोसायटीच्या gate वर किंवा ओळखीच्या ठिकाणी द्या.
घरी कसं सांगायचं
धंदा सुरू करतेय, असं जाहीर करण्यापेक्षा एक ठरलेला प्रस्ताव मांडा. वर्षाने रात्री जेवणानंतर नवऱ्याला सांगितलं: मला एक महिना एक प्रयोग करायचाय. बारा packets, ₹3,000 पेक्षा जास्त खर्च नाही, आणि त्याचे पैसे माझ्या बचतीतून. रविवारी सकाळचे दोन तास मला हवे आहेत, त्या वेळी चहा-नाश्ता तू बघशील का? महिन्यानंतर हिशोब तुला दाखवीन. प्रस्ताव जितका स्पष्ट, तितका विरोध कमी होतो, कारण समोरच्याला नेमकं काय बदलणार हे कळतं. आणि घरून पूर्ण पाठिंबा मिळाला नाही, तरी तुमचा ₹3,000 चा प्रयोग करायचा हक्क कायम राहतो.
तिसाव्या दिवशीचे तीन प्रश्न
ठरलेल्या रविवारी वही उघडा आणि फक्त तीन प्रश्न विचारा. किती जणांनी पुन्हा मागितलं? किती जणांनी किंमत ऐकून घासाघीस न करता पैसे दिले? आणि मला हे करताना अजूनही आनंद वाटतो का, की ते ओझं झालंय? या उत्तरांवरून तीनपैकी एक निर्णय घ्या: आहे तसंच चालू ठेवायचं, थोडं वाढवायचं, की थांबायचं. थांबणं हा अपयशाचा निर्णय नाही. तीस दिवसांत तुम्हाला तुमचं गिऱ्हाईक, तुमचा खर्च आणि तुमचा वेळ यांची खरी माहिती मिळालेली असते, आणि ती पुढच्या कुठल्याही कल्पनेसाठी कामी येते.
पहिलं पाऊल मोठं नसतं; ते फक्त लिहून ठेवलेलं असतं.
पत्रिका कुठे मदत करते, आणि कुठे नाही
काही जणी विचारतात, माझ्या पत्रिकेत धंद्याचा योग आहे का, किंवा कुठल्या दिवशी सुरू केलं तर नफा होईल? कुठलीही पत्रिका कमाईची हमी देत नाही. जन्मकुंडली फक्त एवढं करू शकते: तुमच्या स्वभावातली ताकद, म्हणजे तुम्ही लोकांशी बोलण्यात उजव्या की शांतपणे हाताने काम करण्यात, यावर विचार करायला मदत करणं, आणि सध्याची महादशा व अंतर्दशा नवी सुरुवात आखण्याचा काळ मानली जाते की आहे ते पक्कं करण्याचा, हे पाहून मेहनतीचं वेळापत्रक आखणं. घरातल्या प्रत्येकाची पत्रिका वेगळी असते, आणि ती त्या व्यक्तीच्या संमतीनेच बघायची; कुटुंबासाठी ज्योतिष याच विचाराने आहे. स्वतःची अचूक पत्रिका आधी हवी असेल तर मोफत कुंडली बनवता येते. Astro Ratan हा AI वैदिक ज्योतिषी WhatsApp, astroratan.ai आणि Android वर तुमच्या पत्रिकेसह तुमचा प्रश्न ऐकतो, आणि पुढच्या वेळी तो प्रश्न लक्षात ठेवतो; निर्णय मात्र तुमच्या वहीतल्या आकड्यांवरच घ्यायचा.
पहिली post
त्या रविवारी वर्षाने गच्चीवर भाजलेल्या मसाल्याचा एक photo काढला आणि त्याखाली एवढंच लिहिलं: पहिली batch, बारा packets, कुडाळची पद्धत. शीतलवहिनीने पहिला packet घेतला, आणि या वेळी वर्षाने पैसे परत केले नाहीत. घरातल्या तुमच्या कामाबद्दल आणि स्वतःच्या ओळखीबद्दल अजून विचार करायचा असेल, तर हा लेख वाचा.
Key takeaways
- Instagram page हे दुकान नाही, फक्त एक रस्ता आहे; आधी गिऱ्हाईक, माल, किंमत, पोहोचण्याची पद्धत आणि हिशोबाची तारीख ठरवा.
- किंमत काढताना कच्चा माल, gas, packaging आणि स्वतःच्या वेळेचा हिशोब कागदावर करा; अंदाजाने ठरलेली किंमत बहुतेक वेळा कमी पडते.
- पहिला test छोटा ठेवा: ठरलेला खर्च, ठरलेले packets, तीस दिवस, आणि प्रत्येक गिऱ्हाईकाच्या प्रतिक्रियेची नोंद.
- खाद्यपदार्थ विकणार असाल तर FSSAI नोंदणी, label आणि घराचा पत्ता सार्वजनिक न करणं या गोष्टी सुरुवातीलाच बघा.
- पत्रिका धंद्याच्या कमाईची हमी देत नाही; ती फक्त तुमच्या मेहनतीचं वेळापत्रक शांतपणे आखायला मदत करू शकते.
मसाला, डबे, शिवणकाम किंवा केक, घरून काहीतरी सुरू करायचं ठरवूनही अडलेल्या मैत्रिणीला हा लेख पहिल्या तीस दिवसांचा साधा plan देईल.
तुमच्या पत्रिकेनुसार नवी सुरुवात आखायचा हा काळ कसा मानला जातो, ते तुमच्या घरगुती धंद्याच्या प्रश्नासह विचारून बघा.
