కోస్తాంధ్ర తెలుగు
అష్టాదశ మహాపురాణాలు, పోతన భాగవతం మరియు పౌరాణిక జీవన దర్శనంకోస్తాంధ్ర తెలుగు

నారద పురాణంలో జ్యోతిష్య శాస్త్రం: గణిత, జాతక (హోరా) మరియు సంహిత అనే మూడు స్కంధాల ప్రామాణిక రహస్యం

దేవర్షి నారదుడు మరియు సనత్కుమారుల సంవాదంలో భద్రపరచబడిన భారతీయ ఖగోళ గణితం, జాతక పరిశీలన మరియు లోక కల్యాణ సంహిత సూత్రాల సమగ్ర దర్శనం.

6 min · 1,280 words

Direct answer

అష్టాదశ మహాపురాణాలలో ఒకటైన నారద పురాణం (బృహన్నారదీయ పురాణం) పూర్వభాగంలోని 54, 55, 56 అధ్యాయాలలో వేదాంగమైన జ్యోతిష్య శాస్త్రాన్ని అత్యంత శాస్త్రీయంగా వివరించింది. సనత్కుమారుడు దేవర్షి నారదునికి బోధించిన ఈ ప్రకరణంలో జ్యోతిష్యం మూడు ప్రధాన స్కంధాలుగా (భాగాలుగా) విభజించబడింది: గ్రహ గమనాలు మరియు పంచాంగ గణనను తెలిపే గణిత (సిద్ధాంత) స్కంధం, వ్యక్తిగత జన్మ కుండలి మరియు దశా ఫలితాలను విశ్లేషించే జాతక (హోరా) స్కంధం, మరియు ముహూర్తం, వాస్తు, ప్రకృతి లక్షణాలను వివరించే సంహిత స్కంధం.

రాజమండ్రి గౌతమీ గోదావరి తీరాన వేద పాఠశాలలో మొదలైన చర్చ

రాజమండ్రి కోటిలింగాల ఘాట్ సమీపంలోని ప్రాచీన సంస్కృత వేద పాఠశాల వరండాలో ఆదివారం ఉదయం చల్లని గోదావరి గాలి వీస్తోంది. కాకినాడ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలో గణిత అధ్యాపకుడిగా పనిచేస్తున్న ముప్పై ఆరేళ్ల వేంకటరమణ గారు తన తండ్రిగారి మిత్రులైన సిద్ధాంతి సోమయాజులు గారిని కలవడానికి వచ్చారు. సోమయాజులు గారు చేతిలో ఉన్న తాళపత్ర ప్రతులను, నారద మహాపురాణ గ్రంథాన్ని సర్దుతుంటే వేంకటరమణ ఆసక్తిగా చూశారు. “మామయ్య గారూ, పురాణాలు అంటే భక్తి కథలు, తీర్థయాత్రల వర్ణనలు మాత్రమే అనుకుంటారు కదా చాలామంది? మరి మీరు పంచాంగ గణితం కోసం నారద పురాణాన్ని ఎందుకు తీశారు?” అని అడిగారు. సోమయాజులు గారు చిరునవ్వుతో కళ్లద్దాలు సవరించుకుని, “రమణా, పురాణాలు అంటే కేవలం కథలు కాదు నాయనా, అవి ప్రాచీన భారతదేశపు విజ్ఞాన సర్వస్వాలు. ముఖ్యంగా నారద పురాణంలో ఆరు వేదాంగాలను వివరించే క్రమంలో జ్యోతిష్య శాస్త్రపు మూడు స్కంధాలను — గణితం, హోరా, సంహితలను — ఎంత ఖచ్చితమైన గణిత సూత్రాలతో నిక్షిప్తం చేశారో చూస్తే నీలాంటి గణిత ఉపాధ్యాయుడు కూడా ఆశ్చర్యపోతాడు” అంటూ పుస్తకంలోని యాభై నాలుగవ అధ్యాయాన్ని తెరిచారు.

నారద పురాణంలో సనత్కుమార - దేవర్షి నారద సంవాదం మరియు షడ్వేదాంగాలు

అష్టాదశ మహాపురాణాలలో నారద పురాణానికి (దీనినే బృహన్నారదీయ పురాణం అని కూడా పిలుస్తారు) ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఇందులో పూర్వభాగంలో బ్రహ్మమానస పుత్రులైన సనత్కుమారులకూ, త్రిలోక సంచారి అయిన దేవర్షి నారదునికీ మధ్య జరిగిన జ్ఞాన సంవాదం కనిపిస్తుంది. వేద మంత్రాల అర్థాన్ని, ధర్మ సూక్ష్మాలను సరిగ్గా గ్రహించాలంటే ఆరు వేదాంగాలైన శిక్ష, కల్పం, వ్యాకరణం, నిరుక్తం, ఛందస్సు, జ్యోతిష్యం తప్పనిసరిగా తెలియాలని సనత్కుమారుడు బోధిస్తాడు. వేద పురుషునికి జ్యోతిష్యం ‘నేత్రం’ (కన్ను) వంటిది. కళ్లు లేకపోతే ఎంతటి పండితుడైనా దారిలో ఎలా తడబడతాడో, కాల గణన తెలియకపోతే యజ్ఞయాగాదులు, పండుగలు, మానవ కర్తవ్యాలు అన్నీ గందరగోళంలో పడతాయి. అందుకే నారద పురాణం పూర్వభాగంలోని 54, 55, 56 అధ్యాయాలలో జ్యోతిష్య శాస్త్రాన్ని ‘త్రిస్కంధ జ్యోతిష్యం’గా విభజించి, ఖగోళ గణితం నుంచి వ్యక్తిగత జాతక పరిశీలన వరకు, అక్కడి నుంచి లోక సంహిత వరకు సమగ్రమైన చట్రాన్ని అందించింది.

మొదటి స్కంధం — గణిత (సిద్ధాంత) స్కంధం: ఖగోళ గణన మరియు పంచాంగ పునాది

నారద పురాణం యాభై నాలుగవ అధ్యాయంలో వివరించబడిన మొదటి విభాగం ‘గణిత స్కంధం’ (దీనినే సిద్ధాంత స్కంధం అంటారు). ఆకాశంలో సూర్యచంద్రాది గ్రహాలు ఏ వేగంతో కదులుతున్నాయి, భూమి చుట్టూ ఉన్న రాశి చక్రంలో వాటి స్ఫుట స్థానాలు (ఖచ్చితమైన డిగ్రీలు, లిప్తలు, విలిప్తలు) ఎలా లెక్కించాలి అనేది ఇందులో ప్రధాన అంశం. యుగ గణన, కల్ప ప్రమాణం, సౌరమానం, చాంద్రమానం, సావనమానం, నక్షత్రమానం అనే కాల విభాగాలను నారద పురాణం స్పష్టంగా నిర్వచిస్తుంది. సూర్య-చంద్రుల కలయిక మరియు దూరం ఆధారంగా ఏర్పడే పదిహేను తిథులు, ఇరవై ఏడు నక్షత్రాలు, విష్కంభం మొదలైన ఇరవై ఏడు యోగాలు, బవ-బాలవ మొదలైన పదకొండు కరణాలు — ఈ ఐదు అంగాలతో కూడిన పంచాంగ నిర్మాణం గణిత స్కంధం నుంచే పుట్టింది. అంతేకాదు, సూర్యగ్రహణం మరియు చంద్రగ్రహణం ఏర్పడేటప్పుడు రాహువు (పాత బిందువు) యొక్క గ్రాస పరిమాణాన్ని, గ్రహణ స్పర్శ-మధ్య-మోక్ష కాలాలను గణిత సూత్రాలతో లెక్కించే పద్ధతిని కూడా ఈ అధ్యాయం వివరిస్తుంది. నేడు మనం చూసే నేటి పంచాంగం వెనుక ఉన్న అసలు ఖగోళ ఇంజనీరింగ్ ఇదే.

రెండవ స్కంధం — జాతక (హోరా) స్కంధం: జన్మ కుండలి మరియు కర్మ విశ్లేషణ

యాభై ఐదవ అధ్యాయంలో సనత్కుమారుడు రెండవ విభాగమైన ‘జాతక స్కంధం’ లేదా ‘హోరా స్కంధం’ గురించి వివరిస్తాడు. ‘అహోరాత్రం’ (పగలు-రాత్రి) అనే పదం నుంచి ‘హోరా’ అనే మాట ఏర్పడింది. ఒక శిశువు భూమిపై జన్మించిన ఖచ్చితమైన క్షణంలో తూర్పు క్షితిజంలో ఉదయించే రాశిని ‘లగ్నం’ అంటారు. ఆ లగ్నం మొదలుగా పన్నెండు భావాలలో (తను, ధన, సహజ, సుఖ, పుత్ర, రిపు, కళత్ర, ఆయుః, భాగ్య, కర్మ, లాభ, వ్యయ భావాలలో) నవగ్రహాలు ఏ స్థితిలో ఉన్నాయో వేసే పటమే ఉచిత కుండలి. నారద పురాణంలోని హోరా ప్రకరణం గ్రహాల ఉచ్చ-నీచ స్థానాలు, స్వక్షేత్ర-మిత్ర-శత్రు క్షేత్రాలు, షడ్వర్గ బలాలు (రాశి, హోరా, ద్రేక్కాణ, నవాంశ, ద్వాదశాంశ, త్రింశాంశ), గ్రహ దృష్టులు మరియు షడ్బలాలను వివరిస్తుంది. మనిషి పూర్వజన్మల నుంచి తెచ్చుకున్న సంస్కారాలు ఈ జన్మలో ఏ దశలో, ఏ అంతర్దశలో ఎలా మేల్కొంటాయో, ఆయుర్దాయం, విద్య, వృత్తి, వివాహం, సంతానం మరియు ఆధ్యాత్మిక పురోగతి ఎలా ఉంటాయో హోరా స్కంధం ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఇది భయపెట్టే విధి రాత కాదు; మన అంతర్గత బలాబలాలను చూపే అద్దం.

నారద పురాణ త్రిస్కంధ జ్యోతిష్య నిర్మాణం: సమగ్ర పోలిక పట్టిక

జ్యోతిష్య స్కంధంనారద పురాణ అధ్యాయం & పరిధితెలుగు వారి జీవనంలో ఆచరణాత్మక ఉపయోగం
1. గణిత (సిద్ధాంత) స్కంధంపూర్వభాగం 54వ అధ్యాయం: గ్రహ గమనం, అయనాంశం, తిథి-నక్షత్ర-యోగ-కరణ గణన, గ్రహణ గణితంఉగాది పంచాంగ శ్రవణం, పండుగల నిర్ణయం, గ్రహణ కాలాలు మరియు ఖచ్చితమైన గ్రహ డిగ్రీల గణన
2. జాతక (హోరా) స్కంధంపూర్వభాగం 55వ అధ్యాయం: లగ్నం, ద్వాదశ భావాలు, షడ్వర్గాలు, గ్రహ బలాలు, రాజయోగాలు, దశా చక్రాలువ్యక్తిగత జన్మ కుండలి పరిశీలన, వృత్తి-వివాహ నిర్ణయాలు, ఏలినాటి శని మరియు కుజ దోష విశ్లేషణ
3. సంహిత స్కంధంపూర్వభాగం 56వ అధ్యాయం: ముహూర్త శాస్త్రం, గోచారం, వాస్తు, నిమిత్తం, మేఘ-వర్ష గణన, దేశకాల ఫలితాలువివాహ-గృహప్రవేశ ముహూర్తాలు, తారాబలం-చంద్రబలం, వ్యవసాయ కార్తెల అంచనా, కందాయ ఫలాలు
సమన్వయ సూత్రంగణితం లేనిదే హోరా లేదు; హోరా మరియు సంహిత కలిస్తేనే సంపూర్ణ మార్గదర్శనంవ్యక్తిగత దశను (హోరా), ప్రస్తుత గ్రహ సంచారాన్ని (గోచారం/సంహిత) కలిపి వివేకంతో అడుగు వేయడం

మూడవ స్కంధం — సంహిత స్కంధం మరియు తెలుగు నాట పంచాంగ సంప్రదాయం

యాభై ఆరవ అధ్యాయంలో వివరించబడిన మూడవ విభాగం ‘సంహిత స్కంధం’. గణితం ఆకాశాన్ని కొలిస్తే, హోరా వ్యక్తిని చదువుతుంది; కానీ సంహిత మాత్రం వ్యక్తిని సమాజంతోనూ, ప్రకృతితోనూ, కాలంతోనూ అనుసంధానిస్తుంది. ఇందులో షోడశ సంస్కారాల ముహూర్త నిర్ణయాలు, ప్రయాణ నియమాలు (దిక్శూల, తారాబలం, చంద్రబలం), గృహ నిర్మాణ వాస్తు నియమాలు, గ్రహ గోచార ఫలితాలు, ధూమకేతువుల ప్రభావం, మేఘ గర్భ లక్షణాలు, వర్షపాత అంచనాలు ఉంటాయి. మన కోస్తాంధ్ర మరియు రాయలసీమ గ్రామాలలో నేటికీ ఉగాది నాడు జరిగే పంచాంగ శ్రవణంలో నవనాయకుల ఫలాలు (రాజు, మంత్రి, సేనాధిపతి, సస్యాధిపతి, మేఘాధిపతి), కందాయ ఫలాలు, ఆదాయ-వ్యయాలు, రాజపూజ్య-అవమానాలు చదువుతారు కదా — అవన్నీ ఈ సంహిత స్కంధంలో భాగమే! రైతులు అశ్విని కార్తె నుంచి రేవతి కార్తె వరకు ఏ కార్తెలో ఎప్పుడు విత్తనాలు చల్లాలో, మత్స్యకారులు సముద్ర ఆటుపోట్లను ఎలా గమనించాలో సంహిత శాస్త్రం నేర్పింది. ప్రస్తుత గ్రహ సంచారం మీ రాశిపై ఎలా పనిచేస్తోందో గోచార ఫలితాలు మరియు ఏలినాటి శని రిపోర్ట్ ద్వారా తెలుసుకోవడం కూడా ఈ సంహిత-హోరా సమన్వయమే.

నారద పురాణ జ్యోతిష్య సూత్రాలను నిత్యజీవితంలో ఎలా అన్వయించుకోవాలి?

  • ఖచ్చితమైన గణితానికే మొదటి ప్రాధాన్యం ఇవ్వండి: నారద పురాణం చెప్పినట్లు గణిత స్కంధం తప్పుగా ఉంటే ఫలితాలన్నీ తప్పుతాయి; కాబట్టి మీ పుట్టిన తేదీ, సమయం, స్థలం ఆధారంగా దృక్సిద్ధ గణితంతో వేసిన కుండలినే వాడండి.
  • జాతకాన్నీ (హోరా), ముహూర్తాన్నీ (సంహిత) వేరు చేయకండి: మీ వ్యక్తిగత జాతకంలో దశ బలంగా ఉన్నప్పుడే, బయట మంచి ముహూర్తం మరియు తారాబలం చూసి కొత్త వ్యాపారం లేదా శుభకార్యం ప్రారంభిస్తే రెట్టింపు ఫలితం ఉంటుంది.
  • భయానికి బదులు కర్తవ్యనిష్ఠను ఎంచుకోండి: ఏలినాటి శని లేదా కుజ దోష పరీక్ష లో ఏదైనా ప్రతికూలత కనిపిస్తే కంగారు పడకుండా, సంయమనం మరియు శాస్త్రీయ అవగాహనతో ముందుకు సాగండి.
  • సాత్విక ఉపాసనతో మనోబలాన్ని పెంచుకోండి: దేవర్షి నారదుడు చూపిన భక్తి మార్గంలో నవగ్రహ స్తోత్ర పారాయణం, అన్నదానం, సత్యవాక్కు వంటి వైదిక పరిహారాలు ఆచరించడం ఉత్తమ రక్షణ.

దేవర్షి నారదుని కాల విజ్ఞాన సందేశం

గణితం ఆకాశంలోని సత్యాన్ని కొలుస్తుంది, హోరా మన అంతరంగ కర్మను చదువుతుంది, సంహిత ప్రకృతితో మన అడుగును కలుపుతుంది — ఈ మూడింటి సమన్వయమే జ్యోతిష్య నేత్రం.

రాజమండ్రి నుంచి తిరుగు ప్రయాణంలో వేంకటరమణ గారికి కలిగిన స్పష్టత

సోమయాజులు గారు నారద పురాణంలోని శ్లోకాలను, వాటిలోని త్రికోణమితి మరియు ఖగోళ గణన పద్ధతులను వివరించేసరికి వేంకటరమణ గారికి మన పురాణాల పట్ల ఉన్న దృక్పథం పూర్తిగా మారిపోయింది. గోదావరి ఒడ్డున నడుస్తూ ఆయన ఒక విషయం గ్రహించారు — మన మహర్షులు భక్తిని, గణితాన్ని విడదీసి చూడలేదు; విశ్వంలోని గ్రహ గమనంలోనే భగవంతుని క్రమశిక్షణను దర్శించారు. ఆ సాయంత్రం కాకినాడకు తిరిగి వెళ్తూ, తన విద్యార్థులకు భారతీయ ఖగోళ శాస్త్ర చరిత్ర గురించి చెప్పడానికి నారద పురాణంలోని త్రిస్కంధ విభాగాన్ని నోట్స్‌గా రాసుకున్నారు. మీరు కూడా ఎలాంటి మూఢనమ్మకాలు లేకుండా, ప్రామాణికమైన గణిత-హోరా-సంహిత సూత్రాల ఆధారంగా మీ జాతకాన్ని పరిశీలించుకోవాలనుకుంటే, Astro Ratan అందించే తెలుగు జ్యోతిష్యం వేదికపై మీ కుండలిని ఉచితంగా విశ్లేషించుకోవచ్చు.

Key takeaways

  • నారద పురాణం పూర్వభాగంలోని 54, 55, 56 అధ్యాయాలలో వేద జ్యోతిష్యపు మూడు మూల స్తంభాలైన గణిత, జాతక (హోరా), సంహిత స్కంధాలు సవివరంగా నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి.
  • గణిత స్కంధం ఖగోళ గణన, గ్రహ సంచార వేగం, గ్రహణాలు మరియు తిథి-వార-నక్షత్ర-యోగ-కరణాల పంచాంగ నిర్మాణానికి పునాది వేస్తుంది.
  • జాతక లేదా హోరా స్కంధం ద్వాదశ భావాలు, నవగ్రహ బలాబలాలు, షడ్వర్గాలు మరియు వింశోత్తరి వంటి దశా చక్రాల ద్వారా వ్యక్తిగత జీవన ప్రయాణాన్ని విశ్లేషిస్తుంది.
  • సంహిత స్కంధం ముహూర్త నిర్ణయం, తారాబలం, చంద్రబలం, వాస్తు, వర్షపాత అంచనాలు మరియు సామాజిక శ్రేయస్సును సమన్వయం చేస్తుంది.

నారద పురాణంలో దాగి ఉన్న గణిత, హోరా, సంహిత అనే త్రిస్కంధ జ్యోతిష్య విజ్ఞానాన్ని మీ కుటుంబ సభ్యులు మరియు మిత్రులతో పంచుకోండి.

నారద పురాణం పేర్కొన్న గణిత, హోరా, సంహిత సూత్రాల ఆధారంగా మీ జన్మ కుండలి మరియు ప్రస్తుత గోచారాన్ని Astro Ratan లో తెలుగులో తెలుసుకోండి.

FAQ

నారద పురాణంలో జ్యోతిష్య శాస్త్రం ఏ అధ్యాయాలలో వివరించబడింది?

నారద మహాపురాణం (బృహన్నారదీయ పురాణం) పూర్వభాగంలోని 54వ అధ్యాయంలో గణిత స్కంధం, 55వ అధ్యాయంలో జాతక (హోరా) స్కంధం, మరియు 56వ అధ్యాయంలో సంహిత స్కంధం — ఇలా వరుసగా మూడు అధ్యాయాలలో సనత్కుమార-నారద సంవాద రూపంలో జ్యోతిష్య శాస్త్రం సవివరంగా నిక్షిప్తం చేయబడింది.

నారద పురాణం ప్రకారం గణిత, హోరా, సంహిత స్కంధాలలో సామాన్యులకు ఏది ఎక్కువ ఉపయోగపడుతుంది?

ఈ మూడు స్కంధాలూ ఒకదానిపై ఒకటి ఆధారపడి ఉంటాయి. రోజువారీ తిథి, నక్షత్రం, పండుగలు చూసుకోవడానికి గణిత స్కంధం (పంచాంగం); వ్యక్తిగత విద్య, ఉద్యోగం, వివాహం, దశా ఫలితాల కోసం హోరా స్కంధం (జన్మ కుండలి); మరియు శుభ ముహూర్తాలు, గృహ వాస్తు, తారాబలం కోసం సంహిత స్కంధం నిత్యజీవితంలో ఉపయోగపడతాయి.

పురాణాలలో జ్యోతిష్య గణితం ఎందుకు చేర్చబడింది?

వేద విహితమైన యజ్ఞయాగాదులు, వ్రతాలు, పితృకార్యాలు మరియు సామాజిక ఉత్సవాలు సరైన అయనంలో, సరైన ఋతువులో, సరైన తిథి-నక్షత్రాలలో జరగాలంటే ఖచ్చితమైన ఖగోళ కాల గణన అవసరం. అందుకే సామాన్య ప్రజలకు కూడా ఆరు వేదాంగాల సారం అందాలనే ఉద్దేశంతో వ్యాస మహర్షి నారద, అగ్ని, మత్స్య పురాణాలలో ఈ విజ్ఞానాన్ని భద్రపరిచారు.

నారద పురాణ హోరా స్కంధంలో ప్రశ్న శాస్త్రం గురించి కూడా ఉందా?

అవును, నారద పురాణంలోని హోరా మరియు సంహిత ప్రకరణాలలో జన్మ సమయం సరిగ్గా తెలియని వారి కోసం ‘ప్రశ్న లగ్నం’ (అడిగిన సమయాన్ని బట్టి వేసే కుండలి) ద్వారా శుభాశుభాలను, కార్యసిద్ధిని విశ్లేషించే సూత్రాలు కూడా స్పష్టంగా పేర్కొనబడ్డాయి.

Related