నరక చతుర్దశి: సూర్యోదయానికి పూర్వం అభ్యంగన స్నానం, యమ దీపదానం మరియు అంతర్గత పరిశుభ్రత వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ పరమార్థం

రాజమండ్రి దానవాయిపేట ఇంట తెల్లవారుజామున నాలుగున్నర గంటల సందడి

రాజమండ్రిలోని దానవాయిపేటలో గోదావరి చల్లగాలి మెల్లగా వీస్తున్న వేళ, ఇంకా తెల్లవారకముందే ముప్పై నాలుగేళ్ల పద్మావతి వాకిట్లో ముగ్గు వేస్తోంది. లోపల వంటగదిలో ఆమె అత్తగారు సుబ్బలక్ష్మి గారు చిన్న ఇత్తడి గిన్నెలో స్వచ్ఛమైన నువ్వుల నూనెను గోరువెచ్చగా కాచి, పక్కనే పెసరపిండి, కస్తూరి పసుపు, గులాబీ రేకులు కలిపిన సున్నిపిండిని సిద్ధం చేస్తున్నారు. ఇంతలో నిద్రమత్తుగా కళ్లు నులుముకుంటూ బయటకు వచ్చిన పద్మావతి భర్త శ్రీనివాస్, “అమ్మా, ఆదివారం కూడా కాకపోయినా ఇంత పొద్దున్నే నాలుగున్నరకే ఎందుకు లేపారు? ఎనిమిది గంటలకు స్నానం చేస్తే సరిపోదా?” అని అడిగాడు. సుబ్బలక్ష్మి గారు నవ్వుతూ, “ఈ రోజు మామూలు రోజు కాదురా, నరక చతుర్దశి. సూర్యుడు ఉదయించకముందే తలంటు పోసుకుంటే మన ఒంట్లోని బద్ధకం, మనసులోని చీకటి రెండూ వదిలిపోతాయి. తైలే లక్ష్మీః జలే గంగా అంటారు పెద్దలు” అని నుదుట నువ్వుల నూనె బొట్టు పెట్టారు.

అసలు నరకం అంటే ఏమిటి? ఇంటి లోపలా బయటా పేరుకుపోయే అశుభ్రత

చాలామంది నరక చతుర్దశి అనగానే ఏదో భయపెట్టే పేరులా భావిస్తారు. కానీ భారతీయ ధర్మశాస్త్రాల్లో, ఆయుర్వేద జీవన విధానంలో నరకం అనే పదానికి చాలా ఆచరణాత్మకమైన అర్థం ఉంది. ఎక్కడైతే బద్ధకం, అపరిశుభ్రత, వాయిదా వేసే తత్వం, నిరాశ, అహంకారం పేరుకుపోతాయో అదే నిజమైన నరకం. వర్షాకాలం ముగిసి శరదృతువు నుంచి చలికాలం వైపు అడుగుపెట్టే ఈ సంధికాలంలో ఇళ్లలో తేమ, దుమ్ము, క్రిమికీటకాలు పెరుగుతాయి; అలాగే మనిషి శరీరంలో వాత-కఫ మార్పుల వల్ల జడత్వం కలుగుతుంది. అందుకే దీపావళి అమావాస్య నాడు మహాలక్ష్మిని ఆహ్వానించే ముందు రోజు, అంటే చతుర్దశి నాడు ఇంటి మూలల్లోని పాత చెత్తను బయటకు పంపడంతో పాటు, మన శరీరంలోని మలినాలను, మనసులోని తామసిక ఆలోచనలను కడిగివేసుకోవడమే నరక చతుర్దశి అసలు ఉద్దేశం.

బమ్మెర పోతన భాగవతంలో సత్యభామ సమేత శ్రీకృష్ణుడి నరకాసుర వధ

తెలుగువారి సాంస్కృతిక చరిత్రలో నరక చతుర్దశికి ఒక ప్రత్యేకమైన గౌరవం ఉంది. ప్రాగ్జ్యోతిషపురాన్ని పాలించిన నరకాసురుడు భూదేవి కుమారుడు. తన తల్లి చేతిలో తప్ప మరొకరి చేతిలో మరణం లేకుండా వరం పొందిన ఆ అసురుడు, అధికార మదంతో దేవతలను, ఋషులను, పదహారు వేల మంది రాజకన్యలను చెరబట్టాడు. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు తన అర్ధాంగి, భూదేవి అవతారమైన సత్యభామతో కలిసి యుద్ధానికి వెళ్లాడు. బమ్మెర పోతన తన ఆంధ్ర మహాభాగవతంలో సత్యభామ యుద్ధ కౌశలాన్ని, ధనుర్విద్యా పరాక్రమాన్ని ఎంతో మనోహరంగా వర్ణించారు. లోకకళ్యాణం కోసం కన్నతల్లే అయిన భూదేవి (సత్యభామ) అధర్మంలో కూరుకుపోయిన తన కుమారుడిని సంహరించడానికి వెనుకాడలేదు. చనిపోయే ముందు నరకాసురుడు తన తప్పు తెలుసుకుని, తాను మరణించిన ఈ తిథి నాడు ప్రజలందరూ తలంటు స్నానం చేసి దీపాలు వెలిగించుకుని ఆనందంగా పండుగ జరుపుకోవాలని కోరుకున్నాడు.

పంచాంగ గణన మరియు అరుణోదయ అభ్యంగన స్నాన విశిష్టత

పంచాంగ శాస్త్రం ప్రకారం ఆశ్వయుజ బహుళ చతుర్దశి నాడు చంద్రోదయం లేదా అరుణోదయ కాలంలో (సూర్యోదయానికి సుమారు గంటన్నర ముందు ఉండే బ్రహ్మముహూర్త సమయం) చతుర్దశి తిథి ఉన్నప్పుడు అభ్యంగన స్నానం చేయడం శ్రేష్ఠం. ధర్మసింధు మరియు నిర్ణయసింధు గ్రంథాల్లో ‘తైలే లక్ష్మీర్జలే గంగా దీపావళ్యాశ్చతుర్దశీ’ అని స్పష్టంగా చెప్పారు. అంటే ఆ రోజు తెల్లవారుజామున నువ్వుల నూనెలో లక్ష్మీదేవి కళ, స్నానం చేసే నీటిలో గంగాదేవి పవిత్రత నిండి ఉంటాయని భావన. ఆయుర్వేద రీత్యా చూస్తే, నువ్వుల నూనెతో తల నుంచి అరికాళ్ల వరకు మర్దన చేసుకుని, ఆపై సున్నిపిండితో గోరువెచ్చని నీటితో స్నానం చేయడం వల్ల రక్తప్రసరణ మెరుగుపడుతుంది, కీళ్ల నొప్పులు తగ్గుతాయి, కంటికి చలువ చేకూరుతుంది. మీ ఊరి సూర్యోదయ సమయాన్ని బట్టి ఆ రోజు తిథి మరియు నక్షత్ర గడియలను నేటి పంచాంగం ద్వారా సులభంగా పరిశీలించుకోవచ్చు.

నరక చతుర్దశి ఆచారాలు: పౌరాణిక, జ్యోతిష్య మరియు ఆరోగ్య సమన్వయం

సాయంత్రం ప్రదోష కాలంలో యమ దీపదానం ఎలా చేయాలి?

నరక చతుర్దశి నాడు సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం తర్వాత వచ్చే ప్రదోష కాలంలో ‘యమ దీపదానం’ చేసే సంప్రదాయం ఉంది. చాలామంది యముడి పేరు వినగానే భయపడతారు, కానీ వేద సాంప్రదాయంలో యముడు ‘ధర్మరాజు’ — అంటే కర్మలను, కాలాన్ని నిష్పక్షపాతంగా పర్యవేక్షించే న్యాయమూర్తి. ఈ రోజు సాయంత్రం ఇంటి ప్రధాన ద్వారానికి బయట, దక్షిణ దిశ వైపు తిరిగి ఉండేలా ఒక పెద్ద మట్టి ప్రమిదలో (లేదా బియ్యప్పిండితో చేసిన ప్రమిదలో) నువ్వుల నూనె పోసి నాలుగు వత్తులతో (చౌముఖి దీపం) లేదా ఒక్క వత్తితో దీపాన్ని వెలిగిస్తారు. ఆ దీపాన్ని వెలిగించి, మన కుటుంబానికి ఆయురారోగ్యాలు కలగాలని, మన పితృదేవతలకు సద్గతులు లభించాలని నమస్కరించుకుంటారు. ఇందులో ఎలాంటి అంధవిశ్వాసానికి గానీ, భయాందోళనలకు గానీ తావు లేదు; ఇది కేవలం ధర్మానికి, కాలానికి మనం చూపే కృతజ్ఞత మాత్రమే.

నరక చతుర్దశి నాడు ప్రతి ఇంటా పాటించదగిన నాలుగు సరళమైన నియమాలు

• సూర్యోదయానికి ముందే మేల్కొనండి: ఆ రోజు కనీసం అరగంట ముందే నిద్రలేచి, తలకు, అరికాళ్లకు నువ్వుల నూనె రాసుకుని సున్నిపిండితో తలంటు స్నానం చేయండి.
• ఇంటి మూలలను, మనసును శుభ్రం చేసుకోండి: ఇంట్లో పనికిరాని పాత వస్తువులను తొలగించినట్టే, కుటుంబ సభ్యుల మధ్య ఉన్న చిన్నపాటి మనస్పర్థలను కూడా ఆ రోజే వదిలేయండి.
• సాత్విక నైవేద్యం మరియు పితృ స్మరణ: దేవుడికి నువ్వులు, బెల్లం, అటుకులు లేదా చిమ్మిలి నైవేద్యంగా పెట్టి, పెద్దల ఆశీర్వాదం తీసుకోండి; సాంప్రదాయ పరిహారాల పట్ల స్పష్టత కోసం భయం లేని వైదిక పరిహారాలు చదవండి.
• ప్రదోష వేళ దక్షిణ ముఖ దీపం: సాయంత్రం చీకటి పడే వేళ ఇంటి బయట దక్షిణ దిశగా మట్టి ప్రమిదలో నువ్వుల నూనె దీపం వెలిగించి, అందరి క్షేమాన్ని ప్రార్థించండి.

పంచాంగ తిథులు మరియు గ్రహ స్థితులను అర్థం చేసుకునే ఆధునిక వేదిక

పండుగల తిథులు ఎప్పుడు మొదలవుతాయి, అరుణోదయ వ్యాప్తి ఏ రోజున ఉంది, మీ వ్యక్తిగత జాతకంలో శని లేదా చంద్రుడి స్థితి ఎలా ఉంది అనే విషయాలను భయం లేకుండా శాస్త్రీయంగా తెలుసుకోవడానికి హైదరాబాద్‌కు చెందిన Astrocorp Techlab రూపొందించిన AI వేద జ్యోతిష్కుడు Astro Ratan ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. లహరి అయనాంశం, స్విస్ ఎఫెమరీస్ ఆధారంగా పనిచేసే ఈ వేదికలో మీరు మీ జన్మ వివరాలతో ఉచిత కుండలి వేసుకోవచ్చు. అంతేకాకుండా, కాలానుగుణంగా పాటించే సాత్విక జీవన విధానం గురించి వైదిక పరిహారాలు మరియు తెలుగు జ్యోతిష్యం విభాగాల్లో స్పష్టమైన సమాచారం అందుబాటులో ఉంది.

రాజమండ్రి వాకిట్లో వెలిగిన ప్రశాంతమైన దీపం

ఆ రోజు ఉదయం నువ్వుల నూనె, సున్నిపిండితో తలంటు స్నానం చేసిన తర్వాత శ్రీనివాస్‌కు ఒళ్లంతా ఎంతో తేలికగా, ఉత్సాహంగా అనిపించింది. సాయంత్రం ఆరు గంటల ప్రదోష వేళ, పద్మావతి వాకిలి బయట దక్షిణ దిశగా అలికి ముగ్గు వేసి, మట్టి ప్రమిదలో నాలుగు వత్తుల దీపాన్ని వెలిగించింది. సుబ్బలక్ష్మి గారు మనవడికి సత్యభామ ధైర్యం గురించి, బమ్మెర పోతన పద్యాల గురించి చెబుతుంటే, శ్రీనివాస్ ఆ దీపపు వెలుగును చూస్తూ మన పెద్దలు పెట్టిన ప్రతి ఆచారం వెనుక ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత, మానసిక ప్రశాంతత ఎంత చక్కగా పెనవేసుకుని ఉన్నాయో కదా అని మనసులోనే నమస్కరించుకున్నాడు.

FAQ

Related

• జ్యోతిష్యం భవిష్యత్తు చెప్పడమే కాదు—రోజును అర్థం చేసుకోవడమూ
• పరిహారం అంటే ఖరీదైన పూజలేనా?
• అభిజిత్ నక్షత్రం అంటే ఏమిటి? ఇరవై ఎనిమిదవ నక్షత్రం మరియు అభిజిత్ విజయ ముహూర్తపు ఖగోళ, పౌరాణిక రహస్యం