భారతీయ జ్యోతిష్య చరిత్ర, ప్రాచీన గ్రంథాలు మరియు తెలుగు పుణ్యక్షేత్రాలుకోస్తాంధ్ర తెలుగు

షడ్బలం అంటే ఏమిటి? జాతకంలో గ్రహాల ఆరు రకాల బలాలను (స్థాన, దిగ్, కాల, చేష్టా, నైసర్గిక, దృగ్ బలాలను) ఎలా కొలుస్తారు?

కేవలం ఉచ్చ లేదా నీచ రాశిని చూసి తొందరపాటు తీర్పులు చెప్పే పొరపాటు నుంచి షడ్బల గణితం మనల్ని ఎలా కాపాడుతుంది? రూప మరియు విరూప ప్రమాణాల పూర్తి వివరణ.

6 min · 1,344 words

Direct answer

వేద జ్యోతిష్యంలో ఒక గ్రహం కేవలం ఉచ్చ రాశిలో ఉన్నంత మాత్రాన పూర్తి బలమైనట్లూ కాదు, నీచ రాశిలో ఉన్నంత మాత్రాన బలహీనమైనట్లూ కాదు. గ్రహం యొక్క వాస్తవ శక్తిని ఆరు కోణాల నుంచి కొలిచే గణిత పద్ధతినే ‘షడ్బలం’ అంటారు. ఇందులో స్థాన బలం, దిగ్బలం, కాల బలం, చేష్టా బలం, నైసర్గిక బలం మరియు దృగ్ బలం అనే ఆరు విభాగాలు ఉంటాయి. వీటిని ‘విరూపాలు’ మరియు ‘రూపాలు’ (60 విరూపాలు = 1 రూపం) అనే ప్రమాణాలలో లెక్కించి గ్రహపు నిజమైన ఫలితమిచ్చే సామర్థ్యాన్ని నిర్ధారిస్తారు.

విశాఖపట్నం ఎం.వి.పి. కాలనీలో మెరైన్ ఇంజనీర్ క్రాంతి కుమార్ ఆందోళన

విశాఖపట్నం ఎం.వి.పి. కాలనీలో ఉండే ముప్పై ఏళ్ల మెరైన్ ఇంజనీర్ క్రాంతి కుమార్ ఒక శనివారం సాయంత్రం రామకృష్ణా బీచ్ రోడ్డులో తన తాతయ్య, విశ్రాంత ప్రధానోపాధ్యాయులు అప్పలరాజు గారితో కలిసి నడుస్తున్నాడు. క్రాంతి ముఖం వాడిపోయి ఉండటం గమనించి తాతయ్య కారణం అడిగారు. “తాతయ్యా, నిన్న మా స్నేహితుడి దగ్గర ఉన్న ఒక జ్యోతిష్య ఔత్సాహికుడు నా కుండలి చూసి — నీ మకర లగ్నంలో గురువు నీచబడ్డాడు, నీకు గురు మహాదశ మొదలైతే ఉద్యోగంలో ఎదుగుదల ఆగిపోతుంది అని భయపెట్టాడు” అన్నాడు క్రాంతి. ఇంటికి రాగానే అప్పలరాజు గారు క్రాంతి పుట్టినప్పటి పూర్తి జాతక గణిత పత్రాలను బయటకు తీసి, అందులోని ‘షడ్బల పట్టిక’ పై వేలు పెట్టి చూపించారు. “క్రాంతీ, నీ గురువు మకర రాశిలో ఉన్న మాట నిజమే కానీ, అది లగ్నంలో ఉండటం వల్ల పూర్తి దిగ్బలం పొందింది; పైగా పౌర్ణమి దగ్గర పుట్టడం వల్ల పక్ష బలం, వక్రగతి వల్ల చేష్టా బలం కలిసి నీ గురువుకు 7.8 రూపాల షడ్బలం ఉంది! కేవలం నీచ అనే ఒక్క మాట చూసి భయపడటం అజ్ఞానం” అని తాతయ్య వివరించేసరికి క్రాంతి ఆశ్చర్యపోయాడు.

ఉచ్చ-నీచ రాశుల కంటే షడ్బలం ఎందుకు సమగ్రమైనది?

చాలామంది జాతక చక్రం చూడగానే ఏ గ్రహం ఉచ్చలో ఉంది, ఏ గ్రహం నీచలో ఉంది లేదా శత్రు క్షేత్రంలో ఉంది అని మాత్రమే చూసి వెంటనే తీర్పు చెప్పేస్తారు. కానీ పరాశర మహర్షి ‘బృహత్ పరాశర హోరా శాస్త్రం’ లోను, శ్రీపతి పండితుడు తన గ్రంథాలలోను గ్రహ బలాన్ని అంచనా వేయడానికి ఆరు విభాగాల ‘షడ్బల పద్ధతి’ని నిర్దేశించారు. ఒక మనిషి శక్తిని అంచనా వేయాలంటే కేవలం అతను ఏ ఊరిలో ఉన్నాడో (స్థానం) చూస్తే సరిపోదు కదా — అతను ఏ దిశగా వెళ్తున్నాడు (దిగ్బలం), ఏ సమయంలో పనిచేస్తున్నాడు (కాల బలం), ఎంత కష్టపడుతున్నాడు (చేష్టా బలం), అతని సహజ శరీర దారుఢ్యం ఎంత (నైసర్గిక బలం), అతనికి మిత్రుల సహకారం ఎంత ఉంది (దృగ్ బలం) అనే ఆరు విషయాలూ చూడాలి. సరిగ్గా ఇదే సూత్రం గ్రహాలకు కూడా వర్తిస్తుంది. ఉచ్చ రాశిలో ఉన్న గ్రహానికి మిగిలిన ఐదు బలాలు లేకపోతే అది కాగితం మీద పులిలా మిగిలిపోతుంది; అదే నీచ రాశిలో ఉన్న గ్రహానికి దిగ్బలం, కాల బలం, చేష్టా బలం మెండుగా ఉంటే అది ఆచరణలో అద్భుత విజయాన్ని ఇస్తుంది.

మొదటి మూడు బలాలు: స్థాన బలం, దిగ్బలం మరియు కాల బలం

షడ్బలంలో మొదటిది ‘స్థాన బలం’ — ఇది ఐదు ఉప-బలాల కలయిక: ఉచ్చ బలం (గ్రహం తన ఉచ్చ డిగ్రీకి ఎంత దగ్గరగా ఉందో తెలిపేది), సప్తవర్గజ బలం (రాశి, హోర, ద్రేక్కాణ, సప్తాంశ, నవాంశ, ద్వాదశాంశ, త్రింశాంశలలో స్థితి), ఓజయుగ్మ బలం (సరి-బేసి రాశుల బలం), కేంద్ర బలం (1, 4, 7, 10 స్థానాలలో ఉంటే 60 విరూపాలు), మరియు ద్రేక్కాణ బలం. రెండవది ‘దిగ్బలం’ (దిశా బలం) — తూర్పు దిశ అయిన మొదటి ఇంట (లగ్నంలో) గురువు మరియు బుధుడు పూర్తి దిగ్బలం పొందుతారు; దక్షిణ దిశ అయిన దశమ స్థానంలో (10వ ఇంట) సూర్యుడు మరియు కుజుడు; పడమర దిశ అయిన సప్తమ స్థానంలో (7వ ఇంట) శని; ఉత్తర దిశ అయిన చతుర్థ స్థానంలో (4వ ఇంట) చంద్రుడు మరియు శుక్రుడు గరిష్ఠ దిగ్బలం (60 విరూపాలు) పొందుతారు. మూడవది ‘కాల బలం’ — పగటి పూట పుట్టిన వారికి సూర్య, గురు, శుక్రులు బలంగా ఉంటే, రాత్రి పూట పుట్టిన వారికి చంద్ర, కుజ, శనులు బలంగా ఉంటారు (నతోన్నత బలం); బుధుడు పగలు-రాత్రి ఎప్పుడైనా బలంగానే ఉంటాడు. శుక్ల పక్షంలో శుభ గ్రహాలకు, కృష్ణ పక్షంలో పాప గ్రహాలకు ‘పక్ష బలం’ పెరుగుతుంది.

చివరి మూడు బలాలు: చేష్టా బలం, నైసర్గిక బలం మరియు దృగ్ బలం

నాలుగవది ‘చేష్టా బలం’ — ఇది గ్రహం యొక్క గమన వేగాన్ని, పోరాట శక్తిని సూచిస్తుంది. సూర్యుడు, చంద్రులకు ఉత్తరాయణంలో చేష్టా బలం (ఆయన బలం) ఎక్కువగా ఉంటే, కుజాది ఐదు తారా గ్రహాలకు అవి సూర్యునికి ఎదురుగా వచ్చి ‘వక్రగతి’ (Retrograde) లో ఉన్నప్పుడు గరిష్ఠ చేష్టా బలం (60 విరూపాలు) లభిస్తుంది! అందుకే వక్రించిన గ్రహం జాతకంలో అపారమైన పట్టుదలను ఇస్తుంది. ఐదవది ‘నైసర్గిక బలం’ — ఆకాశంలో గ్రహాల సహజ ప్రకాశాన్ని బట్టి ఇది అందరి జాతకాల్లోనూ స్థిరంగా ఉంటుంది: శని కంటే కుజుడు, కుజుని కంటే బుధుడు, బుధుని కంటే గురువు, గురువు కంటే శుక్రుడు, శుక్రుని కంటే చంద్రుడు, అందరి కంటే సూర్యుడు (60 విరూపాలు) సహజంగా ప్రకాశవంతులు. ఆరవది ‘దృగ్ బలం’ (దృష్టి బలం) — ఆ గ్రహంపై గురు, శుక్ర, బుధ, పూర్ణ చంద్రుల శుభ దృష్టి పడితే బలం కూడబడుతుంది; పాప గ్రహాల దృష్టి పడితే కొంత తగ్గుతుంది. ఈ ఆరు బలాలలోని విరూపాలను కలిపి 60 తో భాగిస్తే గ్రహం యొక్క మొత్తం ‘షడ్బల రూపాలు’ వస్తాయి.

షడ్బలంలోని ఆరు విభాగాలు మరియు గ్రహాల కనీస రూప ప్రమాణ పట్టిక

షడ్బల విభాగం పేరు	దేని ఆధారంగా లెక్కిస్తారు?	గ్రహాలకు ఉండాల్సిన కనీస షడ్బల ప్రమాణం (రూపాలలో)
1. స్థాన బలం & 2. దిగ్బలం	ఉచ్చ-సప్తవర్గ-కేంద్ర స్థితి మరియు లగ్నాది నాలుగు దిక్కుల స్థానం	బుధుడు: కనీసం 7.0 రూపాలు (420 విరూపాలు) ఉండాలి
3. కాల బలం	పగలు-రాత్రి (నతోన్నత), శుక్ల-కృష్ణ పక్షం, వార-మాస-వర్ష-హోరాధిపత్యం	సూర్యుడు మరియు గురువు: కనీసం 6.5 రూపాలు (390 విరూపాలు) ఉండాలి
4. చేష్టా బలం	ఉత్తరాయణ గమనం మరియు కుజాది గ్రహాల వక్రగతి / సూర్య దూరం	చంద్రుడు: 6.0 రూపాలు (360 విరూపాలు) \| శుక్రుడు: 5.5 రూపాలు (330 విరూపాలు)
5. నైసర్గిక బలం & 6. దృగ్ బలం	గ్రహపు సహజ కాంతి పరిమాణం మరియు ఇతర గ్రహాల శుభాశుభ దృష్టులు	కుజుడు మరియు శని: కనీసం 5.0 రూపాలు (300 విరూపాలు) ఉంటే పూర్తి బలవంతులు

ఇష్ట ఫలం, కష్ట ఫలం మరియు భావ బలం: షడ్బలాన్ని ఎలా అన్వయించాలి?

పరాశర మహర్షి ప్రతి గ్రహానికి కనీస అవసరమైన షడ్బల రూపాలను నిర్ణయించారు. ఉదాహరణకు శనికి కనీసం 5 రూపాలు మాత్రమే అవసరం కాగా, బుధునికి 7 రూపాలు అవసరం. ఒకవేళ శనికి 6 రూపాలు వస్తే, అవసరమైన దానికంటే 1.2 రెట్లు (120 శాతం) బలం ఉన్నట్లు లెక్క! అలాగే గ్రహపు ఉచ్చ బలం మరియు చేష్టా బలం ఆధారంగా ‘ఇష్ట ఫలం’ (గ్రహం ఎంత సులభంగా శుభాన్ని ఇస్తుందో) మరియు ‘కష్ట ఫలం’ (ఎంత ఘర్షణ కలిగిస్తుందో) లెక్కిస్తారు. ఇష్ట ఫలం కష్ట ఫలం కంటే ఎక్కువగా ఉన్న గ్రహం తన మహాదశ లేదా అంతర్దశలో మనిషిని ఉన్నత శిఖరాలకు చేరుస్తుంది. గ్రహాల షడ్బలం ఆధారంగానే పన్నెండు భావాల ‘భావ బలం’ కూడా గణిస్తారు. మీ జన్మ కుండలిలో ఏ గ్రహానికి ఎన్ని రూపాల షడ్బలం ఉందో ఉచిత కుండలి ద్వారా, ఆ గ్రహాల ప్రస్తుత కదలికలను గోచార ఫలితాలు ద్వారా శాస్త్రీయంగా తెలుసుకోవచ్చు.

షడ్బల విశ్లేషణ ద్వారా జాతకాన్ని చదివేటప్పుడు పాటించాల్సిన నాలుగు సూత్రాలు

నీచ గ్రహాన్ని చూసి భయపడకండి: నీచ రాశిలో ఉన్న గ్రహానికి దిగ్బలం లేదా వక్రగతి (చేష్టా బలం) ఉంటే అది నీచభంగ రాజయోగంతో సమానమైన ఆచరణాత్మక శక్తిని ఇస్తుంది.
దిగ్బల స్థానాలను గుర్తించండి: లగ్నంలో గురు-బుధులు, 10వ ఇంట రవి-కుజులు, 4వ ఇంట చంద్ర-శుక్రులు, 7వ ఇంట శని ఉన్నప్పుడు ఆ గ్రహాలు దిశాపరంగా తిరుగులేని రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తాయి.
దశా నాథుని షడ్బలం తనిఖీ చేయండి: ప్రస్తుతం మీకు నడుస్తున్న మహాదశ లేదా అంతర్దశ గ్రహానికి కనీస రూప బలం కంటే ఎక్కువ ఉందా లేదా అని చూసుకుని వృత్తి నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.
తక్కువ బలం ఉన్న గ్రహానికి సాత్విక సాధన: ఏదైనా గ్రహానికి షడ్బలం తక్కువగా ఉంటే ఖరీదైన రాళ్ల కంటే నేటి పంచాంగం ప్రకారం ఆ గ్రహ వారంలో జపం, దానం వంటి వైదిక పరిహారాలు ఆచరించడం ఉత్తమం.

షడ్బల శాస్త్రపు జీవన తాత్వికత

ఒక మనిషి విలువ కేవలం అతను పుట్టిన చోటుతోనే నిర్ణయించబడనట్లే — ఒక గ్రహపు శక్తి కేవలం రాశితో కాకుండా దిశ, కాలం, కృషి మరియు దృష్టి అనే ఆరు బలాల కలయికతోనే ప్రకాశిస్తుంది.

విశాఖపట్నం బీచ్ రోడ్డులో క్రాంతి కుమార్ మనసుకు దొరికిన ధైర్యం

తాతయ్య అప్పలరాజు గారు చూపించిన షడ్బల గణితంతో క్రాంతి కుమార్ మనసులోని భయం పూర్తిగా తొలగిపోయింది. తన గురువు మకర రాశిలో ఉన్నప్పటికీ లగ్న దిగ్బలం, పక్ష బలం, చేష్టా బలాలతో 7.8 రూపాలు (అవసరమైన 6.5 రూపాల కంటే చాలా ఎక్కువ) కలిగి ఉందని తెలుసుకుని ఆత్మవిశ్వాసంతో తన మెరైన్ ఇంజనీరింగ్ ప్రమోషన్ పరీక్షకు సిద్ధమయ్యాడు. జ్యోతిష్యం అంటే అర్థం లేని భయాలు కల్పించడం కాదు, లోతైన గణితంతో మన అంతర్గత బలాన్ని గుర్తించడం. మీరు కూడా మీ జాతకంలో నవగ్రహాల షడ్బలం, కుజ దోష స్థితి మరియు ఏలినాటి శని ప్రభావాన్ని ఖచ్చితంగా తెలుసుకోవాలనుకుంటే Astro Ratan లోని తెలుగు జ్యోతిష్యం, కుజ దోష పరీక్ష మరియు ఏలినాటి శని రిపోర్ట్ ద్వారా మార్గదర్శనం పొందవచ్చు.

Key takeaways

రాశి చక్రంలో కనిపించే ఉచ్చ-నీచ స్థితి కేవలం ‘స్థాన బలం’ లోని ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే; మిగిలిన ఐదు బలాలు కలిసినప్పుడే గ్రహపు అసలు బలం తెలుస్తుంది.
దిగ్బలం వల్ల లగ్నంలో గురు-బుధులు, చతుర్థంలో చంద్ర-శుక్రులు, సప్తమంలో శని, దశమంలో సూర్య-కుజులు విశేషమైన దిశా శక్తిని పొందుతారు.
వక్రగతిలో ఉన్న గ్రహానికి లేదా ఉత్తరాయణంలో ఉన్న సూర్య-కుజ-గురువులకు ‘చేష్టా బలం’ అత్యధికంగా ఉండి, అసాధారణ పట్టుదలను ఇస్తుంది.
60 విరూపాలు కలిస్తే ఒక ‘రూపం’ అవుతుంది; ప్రతి గ్రహానికి కనీస అవసరమైన రూప బలం (ఉదాహరణకు గురువుకు 6.5 రూపాలు, శనికి 5 రూపాలు) ఉంటే ఆ గ్రహం శుభ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

కేవలం ఉచ్చ-నీచ రాశులను చూసి భయపడే వారికి గ్రహాల అసలు బలాన్ని కొలిచే ఈ ‘షడ్బల’ వ్యాసాన్ని పంపండి.

మీ జన్మ కుండలిలో తొమ్మిది గ్రహాల షడ్బలం (రూపాలలో) మరియు దిగ్బల స్థితిని Astro Ratan తో తెలుగులో తెలుసుకోండి.

Astro Ratan WhatsApp

FAQ

షడ్బలంలో ‘రూపం’ మరియు ‘విరూపం’ అంటే ఏమిటి?

పరాశర గణితంలో గ్రహ బలాన్ని కొలిచే సూక్ష్మ ప్రమాణాన్ని ‘విరూపం’ (లేదా షష్ట్యంశ) అంటారు. అరవై (60) విరూపాలు కలిస్తే ఒక ‘రూపం’ అవుతుంది. ఉదాహరణకు ఒక గ్రహానికి మొత్తం 390 విరూపాల బలం వస్తే, దానిని 60 తో భాగించగా వచ్చే 6.5 రూపాలను ఆ గ్రహపు షడ్బలంగా చెబుతారు.

ఒక గ్రహం లగ్న కుండలిలో ఉచ్చ రాశిలో ఉన్నప్పటికీ షడ్బలంలో బలహీనంగా ఉండవచ్చా?

అవును, ఉండవచ్చు. ఉచ్చ రాశిలో ఉండటం వల్ల ఆ గ్రహానికి ‘ఉచ్చ బలం’ (గరిష్ఠంగా 60 విరూపాలు) లభిస్తుంది. కానీ ఆ గ్రహం దిగ్బలానికి వ్యతిరేక దిశలో ఉండి, అమావాస్య దగ్గర (పక్ష బలం లేక), వక్రగతి లేక, పాప గ్రహ దృష్టిలో ఉంటే మొత్తం షడ్బలం కనీస స్థాయి కంటే తగ్గిపోవచ్చు.

షడ్బలంలో ఏ గ్రహానికి ఏ భావంలో ‘దిగ్బలం’ (Directional Strength) లభిస్తుంది?

కుండలిలోని నాలుగు కేంద్ర స్థానాలు నాలుగు దిక్కులను సూచిస్తాయి. మొదటి ఇల్లు (తూర్పు) లో గురువు మరియు బుధుడు; నాలుగవ ఇల్లు (ఉత్తరం) లో చంద్రుడు మరియు శుక్రుడు; ఏడవ ఇల్లు (పడమర) లో శని; పదవ ఇల్లు (దక్షిణం) లో సూర్యుడు మరియు కుజుడు పూర్తి దిగ్బలాన్ని (60 విరూపాలు) పొందుతారు.

షడ్బలంలో అత్యధికంగా బలం ఉన్న గ్రహం ఎప్పుడూ మంచే చేస్తుందా?

షడ్బలం అనేది గ్రహానికి ఫలితాన్ని ఇచ్చే ‘శక్తి పరిమాణాన్ని’ (Magnitude) చూపుతుంది. ఆ గ్రహం శుభ ఫలితాన్ని ఇస్తుందా లేక ఘర్షణను ఇస్తుందా అనేది లగ్నానికి ఆ గ్రహం ఏ భావాలకు అధిపతి మరియు దాని ‘ఇష్ట-కష్ట ఫల’ నిష్పత్తి ఎలా ఉందనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.